Wat niemand je verteld over referenties

Er schijnt nogal een stigma te heersen rondom illustratoren, namelijk dat men alles tekent en ook moet kunnen tekenen uit het hoofd. Zonder enig voorbeeld, hulplijnen of andere hulpmiddelen. Er kan echter geen groter verschil zijn met de werkelijkheid, als illustrator heb je namelijk - als het goed is - juist veel referenties (vergelijkingen) in handen die je helpen om beter te tekenen. Het is dan ook totaal geen schande maar juist een professionele houding waarin jij jouw werk leert vergelijken met andere voorbeelden.

In dit blog wil ik het met je hebben over deze referenties, hoe belangrijk zij zijn en op welke manier ik ze zelf inzet voor mijn werk. Wanneer je begint met tekenen leer je alles omdenken in vormen. Deze vormen bestaan uit de 3 basis vormen; een vierkant, cirkel en driehoek. Vanuit deze vormen is in principe alles te tekenen en op te bouwen, als een soort lego. Maar om dit toe te passen ben je afhankelijk van goede referenties. Deze referenties kunnen bestaan uit illustraties van andere kunstenaars, 3D beelden of poppen en foto’s.

Waarom referenties?

Wanneer je bijvoorbeeld een achtergrond wilt creëren in een bosrijke omgeving is het belangrijk om te begrijpen hoe zo’n situatie is opgebouwd. Hoe ziet bijvoorbeeld de schors van een boom eruit? Waar weerkaatst het licht en waar vind je de schaduw? Welke soort planten komen het meeste voor in dit stukje bos en groeit er wel mos op boomschors of enkel aan de voet? Dit zijn allemaal vragen die je kunt beantwoorden met referenties. Door te leren kijken naar afbeeldingen van, in dit geval een bosrijke omgeving, leer je hoe dit is opgebouwd.

Referenties helpen je dus om te leren begrijpen hoe jouw omgeving en onderwerp in elkaar steekt. Je leert kijken en ontdekken hoe het is opgebouwd zodat je dit beter kunt overnemen in jouw eigen creatie. Het is vaak een valkuil om te denken dat je het compleet uit het hoofd kan tekenen, zeker als beginner, of dat het 'fout' is om werk van anderen te gebruiken als inspiratie. Begrijp mij goed, ik heb het hier niet over het 1 op 1 kopiëren van andermans werk, ik heb het enkel over het leren begrijpen en kijken naar verhoudingen, omgeving en vormen.

Ken je die logo test?

Zonder referentie geef jij jezelf dus eigenlijk een grote uitdaging om alles uit het hoofd te tekenen, hierdoor leg je de lat vaak veel te hoog omdat je geen enkel voorbeeld hebt om je aan vast te houden. Hoe goed je ook kunt tekenen, uit het hoofd tekenen is tot op zekere hoogte haalbaar maar je onthoud beelden altijd anders dan dat ze zijn. Ken je die populaire logo test van een paar jaar geleden nog, waarbij je uit het hoofd enkele bekende logo’s moest tekenen? Die kwamen er altijd heel anders uit te zien omdat je ze simpelweg nooit precies kan onthouden. Je hersenen kunnen niet altijd zoveel details visualiseren en onthouden. En daarom zijn referenties onmisbaar!

Hieronder zie je een mooi voorbeeld van zo'n logo test waarbij mensen uit geheugen het Ikea logo hebben getekend. Dit is een interessant onderzoek waarbij er meerdere logo's zijn getest. En elke keer zie je dat ze op allerlei verschillende manier werden onthouden, de kleuren kloppen vaak wel maar vormen zijn weer een extra uitdaging. En dit is hetzelfde wanneer je gaat tekenen zonder enige referentie. Je kunt vaak wel wat vormen uit het hoofd tekenen maar om alles kloppend te krijgen heb je simpelweg een voorbeeld nodig.

Gebruik een raster!

Of je nu een realistische of meer cartoonistische stijl wilt gebruiken, in beide gevallen kun je de kijker meestal meer overtuigen wanneer het beeld in verhouding is. Een simpele truc wanneer je deze referenties wilt overnemen in je eigen creatie is door het gebruik van een raster. Deze leg je over je foto / illustratie heen om zo per vak te kijken welke vormen je ziet.

Dit helpt je enorm om te leren kijken naar hoe je tekening moet worden opgebouwd en om de verhoudingen te laten kloppen. Je kunt het raster zo groot en klein maken als je zelf wilt, in het voorbeeld hiernaast heb ik een raster van gemiddelde grootte over een foto heen gelegd. Op deze manier kan ik goed zien hoe groot ik de boot moet tekenen. Wanneer ik namelijk dit zelfde raster van 6x9 vakjes overneem op mijn canvas kan ik snel zien hoe groot alles moet zijn. Ik kijk per vakje naar de vormen, zijn deze rond of puntig? Waar eindigt de vorm? Welke kleur zie ik? Zo bouw ik stap voor stap (vak voor vak) de tekening op.

Hoe gebruik ik referenties?

Ik teken zelf natuurlijk vooral veel portretten en mensen voor Instagram, omdat ik mijn dagelijkse avonturen vaak vertaal in een illustratie. Hiervoor gebruik ik altijd referenties zoals een foto van een bepaalde houding waarin ik mijzelf wil tekenen. Of ik pak een illustratie waarvan ik de compositie inspirerend vind. Maar ik gebruik eigenlijk ook heel vaak poppen. “Poppen?” Hoor ik je denken. Nou heb ik het niet over Barbie poppen of ander speelgoed, maar over speciale poppen die je in allerlei houdingen kunt buigen welke je vervolgens als referentie kunt gebruiken.

Doordat ik deze fysieke poppen zelf compleet kan aanpassen naar welke positie dan ook, scheelt mij dit ook vaak wat minuten zoekwerk om de perfecte foto te vinden die aansluit bij wat ik in gedachten heb. Daarnaast kan ik zelf spelen met licht door er een bureaulamp achter, voor of boven te zetten waardoor ik goed kan zien op welke manier het licht reflecteert in deze houding. Soms teken ik ze over terwijl de pop voor mij staat te stralen op mijn bureau, maar sinds een tijd heb ik ook ondervonden dat het enorm handig is om een foto te maken wanneer ik de houding en belichting goed heb ingesteld. Deze foto importeer ik dan op mijn iPad in Procreate ( waar ik voor 90% mee illustreer ) zodat ik deze kan gebruiken als referentie-laag en kan overtrekken.

De Body Kun en Chan poppen - Waarom beveel ik deze aan?

Deze poppen stonden al een langere tijd op mijn wensenlijst, maar helaas zijn ze alleen verkrijgbaar via Amerikaanse of Chinese websites en het liefste shop ik via Nederlandse winkels of webshops. Maar ik kon niet meer wachten, mijn houten pop liet mij steeds vaker in de steek naarmate ik allerlei ideeën kreeg voor actieve houdingen en illustraties waar ik deze houten vriend helaas niet voor kon gebruiken. Ik besloot dan toch weer - inmiddels maanden later - onderzoek te doen naar de Body Kun (Man) en Chan (Vrouw) poppen, waar ik ze kon kopen en ik heb ze uiteindelijk hier besteld via AliExpress. Let op: je moet zowel de man als de vrouw los bestellen! Het zijn weliswaar de onofficiële varianten maar naar horen zeggen desalniettemin niet van minder kwaliteit.

Inmiddels heb ik ze allebei ontvangen en ik kan je zeggen, ik ben er ontzettend blij mee! Ze doen hun repetitie eer aan en zijn ontzettend flexibel en kunnen daarom dus ook in allerlei houdingen worden gezet. Daarbij zit er een transparante houder bij waarmee je de poppen in letterlijk alle posities kan ‘hangen’ met een klem om de middel omdat ze niet vast zitten aan de houder. Daarnaast zitten er nog allerlei leuke tools bij waaronder verschillende handgebaren zoals een vuist, een wijzende hand, een open hand, het peace gebaar, een hand om dingen vast te houden. Wat mij brengt bij de tools die er op briljante wijze ook bij geleverd worden zoals een laptop, tablet, oude klaptelefoon en nieuwe smartphone, zwaard en pistool.

Al met al kun je met al deze mogelijkheden dus je pop in de gewenste positie brengen, eventueel belichting toevoegen en je hebt je referentie. Ideaal en ik beveel deze poppen om deze reden dan ook aan. Zo leer je echt goed kijken naar hoe het lichaam opgebouwd is en hoe dit beweegt in elke houding. Een ideale en makkelijke referentie als het gaat om mensen tekenen.

 Wil je een uitgebreide video zien over de Body Kun en Chan poppen? Bekijk deze op mijn Instagram TV.

Goedkoper alternatief

Mijn houten vriend heeft mij heel lang bijgestaan en is ook zeker een prima alternatief wanneer je minder budget hebt maar toch graag een pop wilt gebruiken als referentie. Hij is letterlijk houterig en kan ook niet alle posities aannemen zoals de Body Kun en Chan poppen dit wel kunnen, maar het is voldoende om in eerste instantie te leren hoe je iemand tekenen in sta-, loop-, ren- en zit houdingen. Deze poppen zijn al vanaf een paar euro verkrijgbaar bij onder andere de Ikea, Action en soms ook bij Sostrene Grene.

Heb jij naar aanleiding van deze blog nog vragen of ben je enthousiast aan de slag gegaan met referenties? Ik zou het ontzettend leuk vinden als je dit met mij wilt delen. Dit kan altijd met de hashtag #tekenenmetlianneh 


Bronnen foto's: Officiele body Kun & Dutch Cowboys, Kindercompanie

Hee Hallo ik ben Lianneh!

Als enthousiaste en ervaren illustrator neem ik je graag mee in mijn wereld als ondernemer en creatieveling. Ik deel tips en verhalen met je over het tekenen, zowel analoog als digitaal.

Het is mijn missie om iedereen een beetje meer geluk te geven 🤗❤️of het nou in de vorm van een illustratie, geschenk of een unieke ervaring is! ⭐️


Plaats een reactie

Let op, reacties moeten worden goedgekeurd voordat ze worden gepubliceerd